Dış ticaret terimler sözlüğü

Tüm risk ve maliyet alıcıda; satıcı sadece eşyayı kendi tesisinde hazır eder. Alıcı yükleme dahil her şeyi üstlenir. Riziko ve maliyet açısından alıcıya en ağır terim.

Satıcı eşyayı belirlenen yerde alıcının taşıyıcısına teslim ettiğinde riziko alıcıya geçer. İhracat gümrüklemesi satıcının sorumluluğundadır.

Satıcı navlunu varış yerine kadar öder, ancak riziko ilk taşıyıcıya teslim noktasında alıcıya geçer. Çoklu taşıma için uygundur.

CPT + satıcı geniş kapsamlı (Institute Cargo Clauses A) sigorta yaptırır. Riziko geçişi CPT ile aynı.

Satıcı eşyayı belirlenen varış yerinde alıcıya boşaltılmamış olarak teslim eder; ithalat gümrüklemesi alıcıya aittir.

DAP gibi ancak satıcı varış yerinde boşaltmayı da üstlenir. Boşaltma sorumluluğu olan tek Incoterm.

Satıcının üstlendiği en kapsamlı terim: ihracat + ithalat gümrüklemesi, navlun, vergiler dahil. Alıcı sadece kapıda teslim alır.

Sadece denizyolu. Satıcı eşyayı yükleme limanında alıcının gemisinin yanına bırakır; gemiye yükleme alıcıya aittir.

Sadece denizyolu. Satıcı eşyayı yükleme limanında gemiye yükler; gemiye yükleme tamamlandığında riziko alıcıya geçer.

Sadece denizyolu. Satıcı navlunu varış limanına kadar öder, ancak riziko FOB ile aynı noktada (yükleme limanında gemiye yükleme) alıcıya geçer.

Sadece denizyolu. CFR + satıcı asgari sigorta (Institute Cargo Clauses C) yaptırır. Türk ihracatçısının en sık kullandığı terim.

Bağlayıcı olmayan ön fatura; satıcının teklif ettiği şartları (fiyat, miktar, Incoterm, ödeme) ifade eder. Akreditif açtırmak ve gümrük ön beyanı için yeterli.

Satışın bağlayıcı ana belgesi. Gümrük değerlemesinde esas alınır; KDV ve gümrük vergisi bu belge üzerinden hesaplanır.

Denizyolu taşıma sözleşmesi + eşyanın taşıyana teslim alındığını kanıtlayan + ciro edilebilen kıymetli evrak. "Original B/L" olmadan eşya teslim alınamaz.

Sevkiyatın koli/palet bazında dökümü: brüt/net ağırlık, hacim, koli adedi, içerik. Gümrük ve depo girişinde zorunludur.

Eşyanın hangi ülkede üretildiğini belgeleyen; tercihli/preferential tarife uygulanması için kritik. A.TR (AB), EUR.1, Form A gibi varyantları vardır.

Bankanın ihracatçıya ödeme yapma taahhüdü; UCP 600 kurallarına tabi vesaikli ödeme aracı. Karşılıklı güven düşük olan ilk işlemlerde tercih edilir.

Uluslararası Ticaret Odası'nın akreditifler için yayınladığı standart kurallar bütünü. Akreditifin işleyişi, vesaik incelemesi ve discrepancy yönetimi bu metne göre yapılır.

Akreditif vesaikinde tespit edilen tutarsızlık. Bankanın ödemeyi durdurmasına yol açar; en sık görülenler: tarih, miktar, Incoterm tutarsızlığı, eksik belge.

Banka vesaikleri ancak alıcı ödediğinde teslim eder. Akreditiften daha esnek ama güvencesi daha düşüktür.

Banka havalesi ile ödeme; peşin (advance) veya vadeli (after sight) olabilir. En basit ve en yaygın yöntem.

Vesaik bankada hazır, alıcı parayı yatırınca teslim alır. D/P ile benzer çalışır.

Türkiye'de eşyaların sınıflandırıldığı 12 haneli kod. İlk 6 hane HS (Harmonized System), sonraki 2 hane AB Birleştirilmiş Nomanklatür, son 4 hane ulusal alt açılım.

Dünya Gümrük Örgütü (WCO) tarafından yönetilen 6 haneli uluslararası eşya sınıflandırma kodu. GTIP'in ilk 6 hanesi bu sistemle uyumludur.

Mikro ihracat (e-ihracat) için yapılan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi. KDV istisnası uygulanır.

Gümrük idaresine sunulan eşya beyanı. İhracatta GİB, ithalatta GİB+gümrük tarifesi üzerinden vergiler hesaplanır.

Gümrük gözetiminde bekletilen eşya için kullanılan depo. Gümrük vergileri ödenmez; eşya buradan dahili işleme veya ihraç edilebilir.

İhraç edilecek ürünün üretiminde kullanılan girdiler için gümrük vergisi ve KDV ertelemesi sağlayan rejim. Belge bazlı yürütülür.

İhracat işlemleri KDV'den istisna olduğu için, ihracatçının yüklendiği KDV iade veya mahsup yoluyla geri alınır. Aylık beyan ve YMM raporu gerekir.

İthalatta vadeli ödemelerde uygulanan %6'lık fon. Peşin ödemelerde uygulanmaz. Maliyet hesabında dikkate alınır.

Döviz kuru dalgalanmasına karşı forward, opsiyon veya doğal pozisyon yöntemleriyle alınan koruma. Vadeli işlemlerin tahsilatına kadar kur kilitlenir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her iş günü açıklanan döviz alış/satış kurları. Muhasebede ve gümrük değerlemesinde resmi referanstır.

Tahsilat süresi (ör. "60 gün vadeli"). Akreditifte "sight" (görüldükten sonra) veya "usance" (vadeli) olarak ayrışır.

ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı, ABD yaptırımlarını uygulayan kurum. SDN listesi dünyaya yayınlanan ABD yaptırım listesidir.

OFAC'ın yayınladığı, kişi/kurum bazında ABD yaptırım listesi. Bu listedeki bir tarafla işlem yapmak ihracatçıyı yaptırıma tabi tutar.

Hem sivil hem askeri amaçla kullanılabilen ürünler (örn. belirli elektronik bileşenler, lazer, drone). Bunlar için ihracat lisansı gerekir.

ABD Ticaret Bakanlığı'nın ihracat kontrolünden sorumlu birimi. EAR (Export Administration Regulations) bu birim tarafından yürütülür.

Taşıma ücreti. Denizyolu, karayolu, havayolu veya çoklu taşımada eşyanın bir noktadan diğerine taşınması için ödenen bedel.

Konteynerin liman/depoda serbest süreyi aşan günleri için ödenen ceza. Akreditif vesaik incelemesi gecikirse sıkça karşılaşılır.

Konteynerin alıcı tesisinde tutulduğu süre için ödenen ek ücret. Demurajdan farklı; demuraj limanda, detention alıcının elinde.

Limandan depoya / depodan limana yapılan kısa mesafeli karayolu taşıması.