ATA Karnesi nedir?
ATA Karnesi, eşyayı satmak için değil; göstermek, kullanmak veya sergilemek için kısa süreliğine yurt dışına çıkardığınızda gümrük vergisi ve teminat derdini ortadan kaldıran tek belgedir. Numune valizi, fuar standı ekipmanı ya da saha ölçüm cihazı gibi geri dönecek eşyalar için normal ihracat beyannamesi yerine bu pasaport benzeri karne kullanılır.
ATA Karnesi, ticari numune, mesleki ekipman ve fuar/sergi eşyasının vergi ile teminat ödenmeden, en çok bir yıl süreyle geçici olarak yurt dışına çıkarılıp aynen geri getirilmesini sağlayan uluslararası bir gümrük belgesidir. "ATA" adı Fransızca "Admission Temporaire" ve İngilizce "Temporary Admission" ifadelerinin birleşiminden gelir.
Ne işe yarar ve hangi durumlarda kullanılır
ATA Karnesi, geri gelecek eşya için gümrükte vergi ve teminat yatırmadan, normal ihracat/ithalat beyannamesi yerine geçen tek bir belgeyle işlem yapmanızı sağlar. Üç ana kullanım alanı vardır:
- Ticari numuneler: müşteriye gösterilecek, satılmayacak örnek ürünler.
- Mesleki ekipman: kamera, ölçüm cihazı, sahne/ses ekipmanı, tamir aletleri gibi işle birlikte götürülen donanım.
- Fuar ve sergi eşyası: stand malzemesi, teşhir ürünleri, demo cihazları.
- 80'den fazla ülke ve gümrük bölgesinde geçerlidir; eşya gittiği her ülkede aynı karneyle giriş-çıkış yapar.
Kim düzenler ve ne kadar geçerlidir
ATA Karnesi, devletin değil, yetkili ticaret odalarının verdiği bir belgedir ve uluslararası bir kefalet zinciriyle güvence altına alınır.
- Türkiye'de karneyi yetkili ticaret/sanayi odaları düzenler; ulusal kefil kuruluş Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'dir (TOBB).
- Geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren en çok 1 yıldır ve uzatılamaz; süre dolmadan eşyanın geri getirilmesi gerekir.
- Başvuruda eşyanın değeri kadar bir teminat (nakit, banka teminat mektubu vb.) odaya verilir; eşya süresinde ve eksiksiz dönerse teminat iade edilir.
- Karne, üzerinde listelenen eşya için varış ülkesindeki gümrükte yerel beyanname ve teminat yerine geçer.
Dikkat noktaları ve sık hatalar
ATA Karnesi yanlış kullanıldığında teminatın yanması ve cezalı gümrük vergisi riski doğar.
- Eşya aynen geri gelmelidir: satış, sarf, tüketim, işleme veya kalıcı kurulum ATA kapsamı dışındadır; bu durumda kalıcı ihracat/ithalat işlemi gerekir.
- Her gümrük geçişinde karne yaprağının (voucher) ilgili bölümünün gümrük tarafından kaşelenmesi şarttır; eksik kaşe, eşyanın dönmediği varsayımına ve teminatın çağrılmasına yol açar.
- Karne listesindeki eşya, seri numarası/adet/tanım bakımından fiziki eşya ile birebir eşleşmelidir.
- Süre dolmadan eşya geri getirilmelidir; gecikme veya kaybolan karne teminatın yakılmasına neden olabilir.
- Tüm ülkeler her eşya kategorisini kabul etmeyebilir; gidilecek ülkenin ATA kapsamını önceden teyit edin.
Sighthem ile ilişkisi
ATA Karnesi, Sighthem'de ayrı bir modül değil; geçici çıkış yapan eşyanın sevk dosyasında izlenen bir belgedir.
- İlgili karne ve eşya listesi, sevkin belge/vesaik setinde diğer belgelerle (çeki listesi, ticari/numune faturası) birlikte saklanır.
- Karne kapsamındaki eşya geri döneceği için, sevk kaydı bu eşyaların kalıcı satıştan ayrı, dönüşlü hareketini takip etmenize yardımcı olur.
- Karnenin geçerlilik bitiş tarihi, eşyanın geri getirilmesi gereken kritik tarih olarak dosya üzerinde not edilir.
Sık Sorulan Sorular
ATA Karnesi'ni kim düzenler?
ATA Karnesi'ni yetkili ticaret ve sanayi odaları düzenler; Türkiye'de ulusal kefil kuruluş Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'dir (TOBB). Belge devlet kurumunca değil, bu oda ağı tarafından verilir ve uluslararası kefalet zinciriyle güvence altındadır.
ATA Karnesi ne kadar süre geçerlidir?
ATA Karnesi düzenlendiği tarihten itibaren en çok 1 yıl geçerlidir ve uzatılamaz. Eşyanın bu süre dolmadan aynen geri getirilmesi gerekir; aksi halde teminat çağrılabilir ve cezalı vergi doğabilir.
ATA Karnesi ile menşe şahadetnamesi arasındaki fark nedir?
Menşe şahadetnamesi eşyanın hangi ülkede üretildiğini kanıtlar ve kalıcı (satışlık) ihracatta tarife için kullanılır; ATA Karnesi ise eşyanın geri gelmek üzere geçici olarak çıkışını sağlar ve vergi/teminat ödenmesini önler. Biri menşei belgeler, diğeri geçici giriş-çıkış rejimini yönetir.
ATA Karnesi ile gönderilen eşya yurt dışında satılabilir mi?
Hayır. ATA Karnesi yalnızca geri gelecek eşya içindir; satış, tüketim, işleme veya kalıcı kurulum kapsam dışıdır. Eşyayı yurt dışında satmak isterseniz karne yerine normal (kalıcı) ihracat işlemi yapılması ve gümrük yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerekir.
İhracat operasyonunuzun belge setini tek panelden takip etmek isterseniz Sighthem'i 14 gün ücretsiz deneyin.
Tüm sözlük · İhracat CRM · 14 gün ücretsiz dene · Fiyatları gör