Sözlük

CFR (Cost and Freight) nedir?

CFR'ın tuzağı, maliyet ile rizikonun farklı noktalarda geçmesidir: satıcı varış limanına kadar navlunu üstlenir ama taşıma sırasındaki hasar riskini taşımaz. Bu yüzden CFR'da sigorta sorumluluğu kimsede zorunlu değildir ve yük yolda hasar görürse zarar alıcıya kalır.

CFR (Cost and Freight, Masraflar ve Navlun), yalnızca deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılan bir Incoterms 2020 terimidir: satıcı eşyayı yükleme limanında gemiye yükler ve navlunu varış limanına kadar öder, ancak riziko eşya gemiye yüklendiği anda (FOB ile aynı nokta) alıcıya geçer.

Riziko ve maliyet nerede geçer

CFR'ın özü, iki geçiş noktasının ayrı olmasıdır. Maliyet ve riziko bilerek farklı yerlerde el değiştirir:

  • Riziko: Eşya yükleme limanında gemiye yüklendiği (on board) anda alıcıya geçer. Bu, FOB ile tam olarak aynı noktadır.
  • Maliyet: Satıcı eşyayı varış limanına getirecek navlunu (taşıma ücretini) öder. Maliyet geçişi varış limanındadır.
  • Sigorta: CFR'da hiçbir tarafa sigorta yaptırma zorunluluğu yoktur. Yol riski alıcıda olduğu için sigortayı genelde alıcı yaptırmalıdır.
  • Boşaltma ve ithalat: Varış limanında boşaltma (sözleşmeye göre) ve ithalat gümrüklemesi alıcıya aittir.

Ne zaman kullanılır

CFR, konteyner dışı dökme/genel kargo deniz taşımasında ve satıcının navlun pazarlığında avantajlı olduğu durumlarda anlamlıdır:

  • Satıcı yerel navlun piyasasını iyi tanıyor ve uygun taşıma fiyatı alabiliyorsa, navlunu üstlenip teklifi rakipsiz gösterebilir.
  • Alıcı varış limanını biliyor ama taşıma organizasyonuyla uğraşmak istemiyorsa.
  • Yük gerçekten gemi ambarına yükleniyorsa (klasik dökme yük). Konteyner taşımasında riziko genelde terminalde/taşıyıcıya teslimde geçtiği için CFR yerine CPT daha doğru tercihtir.

Dikkat edilmesi gerekenler / sık hatalar

CFR'da en pahalı hatalar maliyet-riziko ayrımını gözden kaçırmaktan doğar:

  • "Satıcı navlunu ödüyorsa risk de ondadır" varsayımı yanlıştır. Yük gemideyken hasar görürse zarar alıcıya kalır; alıcı sigortasız kalmamalıdır.
  • CFR sigorta içermez. Sigorta isteniyorsa CIF terimine geçilmeli; CFR'a "sigorta dahil" yazmak çelişki yaratır.
  • CFR konteyner için yanlış terimdir. Konteyner deniz taşımasında CPT/CIP kullanın; aksi halde riziko geçiş noktası gerçek operasyonla uyuşmaz.
  • Varış limanı net yazılmalı (CFR Mersin Limanı gibi). Boşaltma masraflarının kime ait olduğu sözleşmede açıkça belirtilmeli.
  • Akreditif vesaikinde Incoterm, proforma ile birebir aynı yazılmalı; tutarsızlık rezerve (discrepancy) yol açar.

Sighthem ile ilişkisi

Sighthem dış ticaret operasyonunda CFR gibi bir Incoterm, teklif aşamasında belirlenir ve sonrasında sevk belgelerine yansır:

  • Incoterm, proforma/teklifte seçilir; böylece fiyatın navlunu kapsayıp kapsamadığı baştan nettir.
  • Taşıma sözleşmesini kanıtlayan konşimento (B/L) ve diğer vesaik, sevkin belge setinde izlenir.
  • Varış limanı, navlun ve boşaltma sorumluluğu gibi şartlar teklif ile sevk arasında tutarlı kalır; akreditif çalışılıyorsa vesaik tutarsızlığı riski azalır.

Sık Sorulan Sorular

CFR ve FOB arasındaki fark nedir?

İkisinde de riziko aynı noktada (yükleme limanında eşya gemiye yüklendiğinde) alıcıya geçer. Fark maliyettedir: FOB'da navlunu alıcı öder ve ayarlar; CFR'da satıcı navlunu varış limanına kadar öder. Yani CFR = FOB + satıcının ödediği navlun, ama riziko geçişi değişmez.

CFR ile CIF arasındaki fark nedir?

Tek fark sigortadır. CFR'da satıcının sigorta yükümlülüğü yoktur; CIF'te satıcı asgari kapsamlı (Institute Cargo Clauses C) deniz nakliyat sigortası yaptırmak zorundadır. Riziko ve maliyet geçiş noktaları her ikisinde de aynıdır: riziko gemiye yüklemede, maliyet varış limanında.

CFR'da sigortayı kim yaptırmalı?

CFR hiçbir tarafa sigorta zorunluluğu getirmez. Ancak taşıma sırasındaki riziko alıcıda olduğu için, kendini korumak isteyen alıcının deniz nakliyat sigortasını yaptırması beklenir. Satıcının sigorta üstlenmesi isteniyorsa terim CIF olmalıdır.

CFR konteyner taşımasında kullanılabilir mi?

Teknik olarak yazılabilir ama doğru tercih değildir. CFR riziko geçişini geminin küpeştesi/güvertesi üzerine kurar; oysa konteynerde yük genelde terminalde veya taşıyıcıya teslimde elden çıkar. Konteyner deniz taşımasında riziko-maliyet eşleşmesi için CPT (veya sigortalı hali CIP) kullanılmalıdır.

Bir sonraki adım

Teklif ve proformalarında Incoterm'i baştan doğru seç, konşimento ve vesaiki sevk belge setinde tek yerde izle. Sighthem'i 14 gün ücretsiz dene.

Tüm sözlük · İhracat CRM · 14 gün ücretsiz dene · Fiyatları gör