ATR Dolaşım Belgesi nedir?
ATR, Türkiye-AB Gümrük Birliği'nin temel ticaret belgesidir ve sanayi ürünleri ile işlenmiş tarım ürünlerinin iki taraf arasında gümrük vergisiz dolaşmasını sağlar. Eşyanın nerede üretildiğini değil, AB veya Türkiye gümrük bölgesinde serbest dolaşıma girmiş olduğunu belgelediği için menşe şahadetnamesi ve EUR.1 ile sık karıştırılır.
ATR Dolaşım Belgesi, Türkiye ile AB üyesi ülkeler arasında taşınan eşyanın Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu kanıtlayan ve karşı taraf gümrüğünde gümrük vergisi muafiyeti sağlayan bir belgedir. Menşe (üretim ülkesi) belgesi değildir; yalnızca eşyanın serbest dolaşım statüsünü gösterir.
Ne işe yarar ve hangi ticarette kullanılır
ATR, Türkiye ile AB ülkeleri arasındaki ticarette eşyaya gümrük vergisi muafiyeti kazandırır. Belge ibraz edildiğinde ithalatçı ülke gümrüğü, eşya serbest dolaşımda kabul edildiği için gümrük vergisi almaz.
- Kapsam: sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri (Gümrük Birliği kapsamındaki eşya)
- Kapsam dışı: işlenmemiş/temel tarım ürünleri ile kömür-çelik (AKÇT) ürünleri; bunlarda tercihli menşe için EUR.1 gerekir
- Kanıtladığı şey: eşyanın menşei değil, AB veya Türkiye gümrük bölgesinde serbest dolaşıma girmiş olması
Kim düzenler, kim onaylar ve geçerlilik
Belgeyi ihracatçı (veya temsilcisi) doldurur; tek başına geçerli olmaz, yetkili merci onayı ve gümrük vizesi gerekir.
- Onay: Türkiye'de odalar (ticaret/sanayi odaları) tarafından onaylanır ve gümrük idaresince vize edilir
- İbraz süresi: belge, vize tarihinden itibaren genel olarak 4 ay içinde ithalatçı ülke gümrüğüne ibraz edilmelidir
- Sonradan/ikinci nüsha: belge sevkten sonra da düzenlenebilir veya kayıp halinde ikinci nüsha (duplicate) çıkarılabilir; usule göre ilgili kutu işaretlenir
Dikkat noktaları ve sık hatalar
ATR'nin en sık hatası, onu bir menşe belgesi sanmaktır. ATR menşe kanıtlamaz; üçüncü ülke menşeli olup Türkiye veya AB'de serbest dolaşıma girmiş eşya da ATR ile dolaşabilir.
- ATR ile EUR.1'i karıştırma: EUR.1 tercihli menşe içindir (tarım ve kömür-çelik veya STA'lı ülkeler), ATR ise Gümrük Birliği serbest dolaşımı içindir
- Süre aşımı: 4 aylık ibraz süresi kaçırılırsa belge gümrükte kabul görmeyebilir
- Eksik onay/vize: oda onayı veya gümrük vizesi olmayan belge geçersizdir
- Yanlış kapsam: kapsam dışı ürün için ATR düzenlemek muafiyet sağlamaz
Sighthem ile ilişkisi
ATR, Sighthem'de ayrı bir modül değildir; AB'ye yapılan sevklerde sevkin vesaik/belge setinin bir parçası olarak izlenir.
- Belge takibi: ATR, ticari fatura ve çeki listesiyle birlikte sevkin belge setinde tutulur, böylece hangi sevke hangi belgenin eklendiği tek yerden görünür
- Bağlam: AB'ye giden sevklerde ATR'nin (veya tarım/çelik için EUR.1'in) hazırlanması gerektiğini operasyon ekibi belge seti üzerinden takip eder
- Not: belgenin oda onayı ve gümrük vizesi gibi resmi adımları Sighthem dışında, yetkili merciler nezdinde yapılır
Sık Sorulan Sorular
ATR Dolaşım Belgesi menşe belgesi midir?
Hayır. ATR eşyanın menşeini (üretim ülkesini) kanıtlamaz; yalnızca eşyanın Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu gösterir. Üçüncü ülke menşeli olup Türkiye veya AB'de serbest dolaşıma girmiş eşya da ATR ile dolaşabilir.
ATR ile EUR.1 arasındaki fark nedir?
ATR, Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ve işlenmiş tarım ürünlerinin Türkiye-AB arasında gümrük vergisiz dolaşımı içindir ve serbest dolaşım statüsünü kanıtlar. EUR.1 ise tercihli menşe belgesidir; işlenmemiş tarım ile kömür-çelik ürünlerinde ya da serbest ticaret anlaşması olan ülkelerle ticarette kullanılır ve eşyanın tercihli menşeini kanıtlar.
ATR Dolaşım Belgesini kim düzenler ve onaylar?
Belgeyi ihracatçı veya temsilcisi doldurur. Türkiye'de belge ticaret/sanayi odaları tarafından onaylanır ve gümrük idaresince vize edilir; oda onayı ve gümrük vizesi olmadan belge geçerli sayılmaz.
ATR belgesinin geçerlilik (ibraz) süresi kaç aydır?
ATR genel olarak vize tarihinden itibaren 4 ay içinde ithalatçı ülke gümrüğüne ibraz edilmelidir. Bu süre kaçırılırsa belge gümrükte kabul görmeyebilir; gecikme halinde usulüne uygun gerekçeyle kabul mümkün olabilir.
AB'ye yaptığın sevklerde ATR, ticari fatura ve çeki listesini tek belge setinde topla, hangi sevke hangi belgenin eklendiğini kaçırma. Sighthem'i 14 gün ücretsiz dene.
Tüm sözlük · İhracat CRM · 14 gün ücretsiz dene · Fiyatları gör