Incoterms nedir?
Incoterms ("International Commercial Terms"), Uluslararası Ticaret Odası\'nın (ICC) yayınladığı, satıcı ve alıcının uluslararası bir alım-satım işlemindeki riziko, maliyet ve sorumluluklarını standartlaştıran 11 terimden oluşan setidir. Şu an geçerli sürüm Incoterms 2020. Sözleşmede tek bir üç-harfli kısaltma yazılır ve dünya genelinde aynı şeyi ifade eder.
Önemli: Incoterms sadece taşıma sorumluluğu değildir. Riziko geçişi (kim ne zamandan sonra kayıptan sorumlu), maliyet bölüşümü (kim ne öder), ihracat/ithalat gümrük sorumluluğu hep terim seçimine bağlıdır. Yanlış terim = teklifin baştan yanlış fiyatlanması demek.
11 terim, tek bakışta
| Kod | Ad | Taşıma tipi | Maliyet | Riziko |
|---|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works (İşyerinde Teslim) | Çoklu | Alıcı her şeyi öder (yükleme dahil). | Riziko satıcı tesisinde alıcıya geçer. |
| FCA | Free Carrier (Taşıyıcıya Teslim) | Çoklu | Satıcı yükleme + ihracat gümrük; navlun alıcıda. | Belirlenen noktada alıcının taşıyıcısına teslimde geçer. |
| CPT | Carriage Paid To (Taşıma Ücreti Ödenmiş) | Çoklu | Satıcı navlun + ihracat gümrük. | İlk taşıyıcıya teslimde alıcıya geçer (navlun satıcıda olsa da). |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To | Çoklu | CPT + geniş kapsamlı sigorta (ICC A). | CPT ile aynı. |
| DAP | Delivered at Place | Çoklu | Satıcı navlun + sigorta; ithalat gümrük + boşaltma alıcıda. | Varış noktasında alıcıya geçer (henüz boşaltılmamış). |
| DPU | Delivered at Place Unloaded | Çoklu | Satıcı navlun + sigorta + boşaltma; ithalat gümrük alıcıda. | Boşaltıldıktan sonra alıcıya geçer. |
| DDP | Delivered Duty Paid | Çoklu | Satıcı her şeyi öder (ithalat gümrük + vergiler dahil). | Alıcının kapısına kadar satıcıda. |
| FAS | Free Alongside Ship | Yalnız denizyolu | Satıcı yükleme limanına götürür + ihracat gümrük. | Gemi yanında alıcıya geçer (yükleme alıcıda). |
| FOB | Free On Board | Yalnız denizyolu | Satıcı yükleme + ihracat gümrük; navlun + sigorta alıcıda. | Gemiye yükleme tamamlandığında alıcıya geçer. |
| CFR | Cost and Freight | Yalnız denizyolu | Satıcı navlun + ihracat gümrük; sigorta alıcıda. | FOB ile aynı, gemiye yüklemede. |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | Yalnız denizyolu | Satıcı navlun + asgari sigorta (ICC C) + ihracat gümrük. | FOB/CFR ile aynı. |
Hangi durumda hangisi?
Yeni bir müşteri, ödeme akreditifle. CIF veya CFR, banka için temiz vesaik, konşimento (B/L) ana kanıt. Asgari sigarta varsa CIF.
Avrupa\'ya karayolu, tanıdık alıcı, T/T peşin. FCA veya DAP. FCA satıcının fabrikasında ya da gümrükte alıcının taşıyıcısına teslim, esnek. DAP alıcının kapısına kadar, ama ithalat alıcıda kalır.
Tanıdık ülke, alıcı tüm vergiyi sana yüklemek istiyor. DDP. Riskli ama satışı kapatır, destinasyon ülkesinin vergi sistemini bil.
Düşük değerli, hızlı kargo. DAP veya DPU. Ev önü teslim deneyimi yaratır.
Toptan denizyolu, alıcı kendi gemisini bulmak istiyor. FOB veya FAS. Yükleme limanında teslim.
3 sık karıştırılan nokta
- CIF/CFR sadece denizyolu. Container road veya hava taşımacılığında bunları kullanma, CPT/CIP doğru karşılığıdır. Akreditifte yanlış terim seçilirse banka discrepancy keser.
- FCA gerçek yeri net olarak yazılmalı. "FCA Istanbul" yetmez, "FCA Sabiha Gökçen kargo terminali", "FCA İkitelli satıcı deposu" gibi spesifik.
- CIF\'te sigorta minimum (ICC C). Hassas/değerli yük için yetersizdir. CIP\'te otomatik geniş kapsamlı (ICC A); CIF için müşteri ek sigorta isteyebilir.
Sözleşmeye nasıl yazılır?
Üç-harfli terim + spesifik yer + Incoterms 2020 referansı:
CIF Hamburg Port, Incoterms 2020FCA Ataşehir Deposu, Incoterms 2020DAP Munich Buyer Warehouse, Incoterms 2020
Versiyon belirtmemek (sadece "CIF Hamburg") risk, eski Incoterms 2010 ile yorum farkları doğabilir.
Sighthem nasıl yardımcı olur?
Sighthem sipariş ve teklif ekranlarında 11 Incoterm tek tıkla seçilir; her terim için kısa tooltip açıklaması gösterilir, sözleşme ve proforma fatura PDF\'ine otomatik yansıtılır. Country Profile sayfasında her ülke için Incoterm önerisi (genel pazar pratiği) gösterilir, yeni pazara açılıyorsan başlangıç noktası verir.
Sık Sorulan Sorular
Türk ihracatçısı için en yaygın Incoterm hangisi?
CIF, denizyolu olmak üzere. Avrupa'ya karayolu sevkiyatlarında FCA ve DAP da yaygın. CIF'in popüler olmasının sebebi: satıcı navlun ve asgari sigortayı üstlenir, alıcı evrak görmeden ödeme yapar, banka için anlaşılır.
Akreditifte hangi Incoterm tercih edilir?
Akreditifte vesaiklerin temiz ve tutarlı olması en önemli. CIF, CFR, FOB en yaygın çünkü konşimento (B/L) en net kanıtı oluşturur. EXW ve DDP akreditifte zorludur, evrak tutarsızlığı riski yüksek.
EXW satıcı için en kolayı mı?
Kağıt üzerinde evet, satıcı sadece eşyayı hazır eder. Pratikte değil çünkü ihracat gümrük beyannamesi yine satıcının eline kalır (alıcı KDV iadesi için satıcının GÇB'sini ister). DDP'nin tersi, kağıt üzerinde ağır, pratikte güvenli.
DDP riskli mi?
Evet, satıcı ithalat gümrük, vergi ve potansiyel KDV'yi üstleniyor. Yabancı bir ülkenin vergi sistemini bilmek gerek. Sadece tanıdığın, deneyimli olduğun pazarlarda kullan.